नासाका वैज्ञानिकले एक वर्षमा अन्तरिक्षमा के-के खोज गरे र पृथ्वीमा फर्किए ?

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी (नासा)का अन्तरिक्ष यात्री जेसिका मेइयरएन्ड्रयू मोर्गनले इन्टरनेशनल स्पेश स्टेशनमा करीब एक वर्ष बिताएर पृथ्वीमा फर्किएका छन्। नासाका उनीहरु अनुसार रसियन अन्तरिक्षयात्रीसँग पृथ्वीमा फर्किएका हुन्।

इन्टरनेशनल स्पेश स्टेशनमा मोर्गनले २७२ दिन र मेइयरले २०५ दिन बिताउँदै ओर्बिटिङ ल्याब्रोटरीमा सयभन्दा बढी वैज्ञानिक परीक्षण गरेर फर्केका छन्। उनीहरु पृथ्वीमा आउनु पहिले स्पेश स्टेशनमा रहेका यस्ता कार्यकहरु गरेका थिए।

जुलाइ २०, २०१९: स्पेशटेशको यात्रा सुरु

मोर्गनले सन् २०१९ जुलाइ २० मा इन्टरनेशनल स्पेश स्टेशनमा नासाले चन्द्रमामा पहिलो पटक पाइला राखेको ५० औँ वर्षगाँठको अवसरमा सोयुज एम एस १३ क्र्यू सीप र लुका परमिटानो युरोपिया स्पेश एजेन्सीमार्फत त्यसतर्फको यात्रा तय गरेका थिए।

astronaut andrew morgan in a space suit

soyuz spacecraft in orbit

जुलाइ २९: २०१९ : पुग्‍ने बित्तिकै काम सुरु

स्पेश स्टेशनमा पुग्‍ने बित्तिकै मोर्गनले आफ्नो वैज्ञानिक परीक्षण सुरु गरिसकेका थिए। उनको पहिलो परीक्षण स्नायु प्रणालीले माइक्रोग्राभिटीमा कसरी बदल्छ भनेर थियो।

astronaut andrew morgan working inside the space station

उनले त्यहाँ रहेर माइक्रोग्राभिटी, विभिन्‍न प्रकारको आन्दोलनको समयमा वस्तुलाई परिवर्तन गर्नेबेला अन्तरिक्ष यात्रीको क्षमतालाई कसरी बलियो बनाउनेबारे खोज गरे।

अगस्ट ५, २०१९ : अंगहरुको प्रिन्टिङ र परीक्षण

बायो फेब्रिकेशन अन्तर्गत नासाले अन्तरिक्षमा तौलविहीन वातावरण मानव अंगलाई भविष्‍यमा निर्माण गर्ने क्षमता राख्छ कि राख्दैन भनेर खोज गरिरहेको बेला मोर्गनले त्यहाँ रहेर मानव अंगको तन्‍तु बनाउने परीक्षण समेत गरे र उपकरण समेत जडान गर्न सफल भए। उनले त्यहाँ रहेर धेरै पटक यस्ता कामहरु गर्दै रहे।

astronaut andrew morgan setting up equipment inside the space station

९ अगस्ट, २०१९: स्टेशमा उपग्रह

मोर्गनले करीब एक दशकदेखि स्पेश स्टेशनमा उपग्रको बारेमा खोज गर्दै आएका थिए। उनले सो कामलाई पनि प्राथमिकताका साथ खोज, अनुसन्धान गरे। त्यहाँ उनले सानो तर स्वतन्त्र रुपमा हिडिरहने एक जोडी उपग्रहमाथि विशेष निगरानी राख्दै आएका छन्, जसलाई उनले स्फेयर्स अर्थात सिंक्रोनाइजड, पोजिशन होल्ड, इन्गेज, रिओरिएन्ट, एक्सपेरिमेन्टल स्‍याटालाइट भन्‍ने गरेका छन्।

astronaut andrew morgan with the SPHERES satellites inside the space station

माध्‍यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरुले यसको एल्गोरिदमको लागि प्रतिस्पर्धा गरेका थिए जुन स्टेशनले बास्केटबल आकारको उपग्रहलाई स्वायत्त तरिकाले नियन्त्रण गर्न सक्छ।

सेप्टेम्बर १३, सन् २०१९: क्रिष्टल क्लियर

यस्तै मोर्गनले माइक्रो ग्राभिटी क्रिष्टलको समेत परीक्षण गरेका थिए एउटा भरिएको प्लाष्टिक झोलाभित्र। जसले ट्‍युमरको विकास तथा क्‍यान्सरका विरामीको अस्तित्वका लागि आधार तयार गर्दछ एक ठाउँमा क्रिस्टलाइज गरेर।

astronaut andrew morgan running science experiments inside the space station

यस्तो परिणामले क्यान्सरको उपचारको विकासलाई थप सहयोग पुग्नुको साथै प्रोटिनलाई अधिक रुपमा बिना कुनै असर काम गर्न मद्दत गर्दछ। उनले माइक्रोसकोपभित्र यसलाई अवलोकन गर्न र फोटो खिच्‍न प्लाष्टिकको प्रोटिन क्रिष्टलहरुलाई नमुना लिएका थिए।

सेप्टेम्बर १९, २०१९: वस्तुलाई चिसो बनाइराख्‍न

मोर्गनले नासाका अन्तरिक्ष यात्री क्रिस्टिना कोचसँग मिलेर जैविक अनुसन्धानलाई नमुनाको रुपमा विज्ञानको फ्रिजरमा राख्‍ने काम गरे।

astaonauts andrew morgan and christina koch prepping samples for cold stowage

उनीहरुले पृथ्वीमा विश्लेषण गर्नको लागि अनुसन्धानकर्ताहरुको लागि अन्तरिक्षमा उत्पादित केही वैज्ञानिक नमुनाहरुलाई क्रायोजेनिक आइएसएस प्रयोगशालामा परीक्षण गरेका थिए जसलाई चिसो बनाएर कसरी राख्न सकिन्छ।

सेप्टेम्बर, २५, २०१९: मेइयर क्र्यूमा सहभागी

अब अन्तरिक्ष स्टेशनले तीनजना पुगेको छ, जसमा मेइयर पनि सहभागी भएकी छिन्।  earth's horizon

सोयुज एमएस-१५ चालक दलका जहाजले कजाकिस्तानबाट प्रक्षेपणपछि अन्तरिक्षमा रोस्कामोस कोस्मोनोट ओलेग स्क्रिपोच तथा  संयुक्त अरब इमिरेट्सका अन्तरिक्ष यात्री हज्जा अली अलमनसुरीसँगै मेइयर सन् २०१३मा नासाको अन्तरिक्ष यात्रीमा चौथो सदस्‍य बन्‍नेछिन्।

from left to right, astronauts Nick Hague, Drew Morgan, Christina Koch, and Jessica Meir

 

अक्टोबर १६,२०१९: पृथ्वीतिर हेर्दा

विश्वको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो पर्वतीय ताल, किर्गिस्तानको मध्य एसियन देशमा अवस्थित इस्यक-कुल ताललाई अन्तरिक्ष स्टेशनबाट लिइएको यस तस्बिरमा हिउँले ढाकेका टियान शेन पर्वतहरूले घेरेको चित्रण गरिएको छ भने दक्षिणपूर्वी कजाखस्तानबाट २५२ माईलमाथि परिक्रमा गरेको थियो।

snowy mountain tops as seen from space

क्रूले पृथ्वीतिर अवलोकन गर्दा त्‍यहाँबाट ग्रहले समयसँगै कसरी परिवर्तन हुँदैछ भन्‍ने तथ्याङ्क संकलन गर्ने गर्दछ। यसका साथै उसले पृथ्वीमा रहेका मानव जातिका कारण यहाँ भएका परिवर्तनहरू जस्तै शहरीकरण, विकास र जंगलको विनाश आदि देख्न सकिन्छ। यस्तै पृथ्वीमा अवस्थित जलाशय निर्माण, प्राकृतिक गतिशील घटनाहरू जस्तै आँधी-तूफान, बाढी-पहिरो र ज्वालामुखी विस्फोटहरूको बारेमा सुक्ष्म रुपले अध्‍ययन गरिएको थियो।

अक्टोबर २४, २०१९: तातो ल्‍याउँदै

स्पेस स्टेशन चालक दलको अर्को काम भनेको विज्ञान हार्डवेयर चलायमान राख्‍नु पनि हो। मेइयरले दहन प्रकिया अर्थात कम्बस्शन इन्टिग्रेटेड र्याक (सीआईआर) मा आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरिन्। त्‍यहाँ उनले एउटा सुविधा जहाँ दहन प्रयोगहरू माइक्रोग्राविटीमा प्रदर्शन गर्दै परीक्षण गरिन्।

astronaut Jessica Meir at work inside the space station

सीआईआरले माइक्रोग्राविटी साइंस ग्लोभबक्स (एमएसजी) जस्ता सुविधाहरूको साथसाथै एक सुरक्षित र सुरक्षित वातावरण सिर्जना गर्दछ जसमा चालक दललाई जोखिममा नपारीकन आगोको अध्ययन गर्न सकिन्छ।

अक्टोबर २७,२०१९: हरितको प्रयोग

धेरै महिनासम्म जब मीर र मोर्गन अन्तरिक्षमा बसिरहेका थिए, उनीहरूले स्टेशनलाई बिभिन्‍न प्रकारको जीवित चीजहरूमा परीक्षण गरे र एकअर्कालाई सघाए। त्यहाँ उनीहरुले रायोको साग, तोरीको साग लगाएका अन्‍य अन्तरिक्ष यात्रीहरुका साथ।

astronaut Jessica Meir tending to plants inside the space station

उनीहरू सबैसाथीहरूसँग मिलेर पानी र बिरूवाहरूको हेरचाहलाई भेज-०४ बी प्रयोगको रूपमा अनुभव लिए। यसले के देखायो भने अन्तरिक्षमा रहेर पनि निरन्तर रुपमा ताजा खाद्य उत्पादन प्रणालीको आवश्यकतालाई पूरा गर्न सकिन्छ र पातको समेत प्रकाश शष्लेषण क्रिया गुणस्तर रुमा हुने अनि मलको प्रभाव समेत पर्ने देखिन्छ।

astronauts andrew morgan and jessica meir inside the space station

नोभेम्बर, २०१९: सिग्नस आइपुग्छ

कोच, मेइयर र मोर्गनले अन्तरिक्षमा एकै ठाउँमा बसेर  “विण्डो टू द वल्ड” अर्थात झ्‍यालबाट विश्‍व नियाल्‍ने काम गरे। जबकी रोबोटिक्सले आफ्नो कर्तव्‍य अनुसार आउने र अनुगमन गर्ने अनि नर्थ्रोप ग्रुम्मान साइग्नस स्पेस फ्रेटरको आगमनलाई क्‍यामेरामा कैद गर्ने गर्दछ।

astronauts christina koch, jessica meir, and andrew morgan seen through the cupola window

फलस्वरुप: सिग्नसले कम्पनीको १२औं व्‍यावसायिक मिशनको स्टेशनमा नयाँ अनुसन्धान र आपूर्तिहरू स्टेशनमा पुर्‍याउन सफल रह्‍यो।

नोभेम्बर २०१९- जनवरी २०२०: फिक्सिङ्ग एएमएस

मोर्गनले परमिटानोसँग मिलेर अल्फा म्याग्नेटिक स्पेक्ट्रोमिटर (AMS-02) मर्मत गर्न चार चुनौतीपूर्ण स्पेसवाकहरूको श्रृंखला सफलतापूर्वक पूरा गरे।

view of earth from a space walkएएमएसले विश्वका सयौं अनुसन्धानकर्ताहरुलाई डेटा प्रदान गरिरहेका छन् जसले ब्रह्माण्डले बनाएको पजललाई टुक्रा टुक्रा गर्न मद्दत पुर्‍याउन सक्छ र यो कसरी सुरु भयो।

andrew morgan during a space walk

नोभेम्बर २६,२०१९ : ग्लोभबक्समा विज्ञान

मीर र मोर्गनले जापानी किबो प्रयोगशाला मोड्युल लाइफ साइन्सेज ग्लोभबक्स (LSG) भित्र अनुसन्धान अपरेसनमा सँगै काम गरे।

astronauts andrew morgan and jessica meir at work inside the space station

उनीहरू कृषक अनुसन्धान – १४ अनुसन्धानका लागि मुसाको अध्ययन गरिरहेका थिए जसले सूक्ष्म जीवत्वले कोष र अंगको स्तरमा शरीरमा कसरी प्रभाव पार्छ भनेर अवलोकन गर्दछ।

डिसेम्बर ९, २०१९: हड्डी र मांसपेशी क्षतिलाई रोक्नेबारेको अध्‍ययन

मेइयरले बोन डेन्सिटोमिटरलाई एक्स्प्रेसमा स्थापित गरे (स्पेस स्टेसनमा प्रयोगको बढी विस्तार) र्याक।

astronaut jessica meir inside the space station

हड्डी डेन्सिटोमिटरको अनुसन्धान १९ले के निष्कर्ष निकाल्‍यो भने यसले प्रोटिनहरुले हड्डिहरुको सुक्ष्म अध्‍ययन गर्छ र अन्तरिक्षमा मांसपेशी र हड्डीलाई क्षति हुनबाट रोक्न सक्छ।

डिसेम्बर ९, २०१९: एउटा चेक अप पनि

यहाँ रहँदा उनीहरुले मेडिकल जाँचलाई अन्तरिक्ष यात्रीहरूका लागि स्वस्थ रहन एकदमै महत्वपूर्ण ठाने र स्पेसफ्लाइट स्ट्याण्डर्डमाथुप्रै अनुसन्धानहरूको लागि तथ्याङक संकलन गरे।

astronaut andrew morgan floating inside the space station

मोर्गनले त्‍यहाँ रहँदा एक व्यायाम गरिसकेपछि अमेरिका डेस्टिनी प्रयोगशाला मोड्युलभित्र मेडिकल जाँचको लागि एक स्टेथोस्कोपसँग फ्लोट गरिरहेका छन्।

फेब्रुअरी २०२०: हड्डीहरूलाई नियालेर हेर्नु

मोर्गन र मेइयर दुबैले फेब्रुअरीमा ओस्टेओमिक्स अध्ययनमा पुन: काम गरे।

astronaut jessica meir working on sience inside the space station

उनीहरुको प्रयोगको लक्ष्य अन्तरिक्षमा हड्डीको कोषहरू पृथ्वीमा नमूनाहरूसँग तुलना गर्नु थियो जुन चुम्बकीय रूपमा हावामा बढ्छ बढ्दैन।

astronaut andrew morgan using the glovebox inside the space station

फेब्रुअरी १६, २०२०: डिसअर्डर सिर्जना गर्दै

मेइयरले उन्‍नत कोलोइड्स प्रयोग-तापमान -4 (ACE-T-4) अध्ययनको लागि लाइट माइक्रोस्कोपी मोड्युल (LMM) अध्‍ययन समेत गर्छिन्।

NASA astronaut Jessica Meir configures the Light Microscopy Module

एक क्रिस्टल प्रणालीमा विकारको नियन्त्रणलाई नियन्त्रण गर्ने हिसाब गिलास बनाउन सक्छ। एसीइ-टी-४ ले एउटा बढ्दो अस्वस्थताले यसको गुणलाई कसरी प्रभाव पार्छ भनेर निर्धारण गर्न एक अर्डर क्रिस्टललाई अव्यवस्थित गिलासमा सार्ने संक्रमणको परीक्षण गर्छिन्।

मार्च ५, २०२०: हाम्रो ग्रहको तस्बिर

हाम्रो ग्रह पृथ्वीलाई फर्केर हेर्नु धेरै अन्तरिक्ष यात्रीहरूको मनपर्ने मनोरञ्जन हो। मोर्गनले पनि अन्तरिक्षमा रहेको समयमा पृथ्वीको धेरै फोटो खिचे। astronaut andrew morgan taking pictures from inside of the space station

केहीलाई यस विन्डो अवलोकन अनुसन्धान सुविधा (डब्ल्यूओआरएफ) को बाहिर लगिएको थियो, जसले पृथ्वी विज्ञान रिमोट सेन्सिङग उपकरणहरू राख्न सक्दछ र पृथ्वी अवलोकन फोटो लिनका लागि उत्तम स्थान थियो।

मार्च १३, २०२०: मुटु रोगीहरुको उपचार खोज्दै

मेइयरर र मोर्गनले एमभीपी सेल -०३ अनुसन्धान स्थापित गर्न मद्दत गरे जसले स्टेम सेलहरू मुटुमा पुन:कोषहरू उत्पन्‍न गर्न प्रेरित गर्दछ। ती कोषहरुालाई पृथ्वीमा बढेको कोषहरुको विश्लेषण र तुलना स्पेशमै बसेर गर्न सकिन्छ।

astronaut jessica meir working inside a glove bag

फलस्वरुप मुटु रोगीहरुका लागि यसले स्पेसफ्लाइट-प्रेरित कार्डियक उपचार गर्न मद्दत गर्दछ र द्रूत विकास र पृथ्वीमा लाग्ने औषधि उपचारको लागत कम गर्न योगदान पुर्‍याउँछ।

astronaut andrew morgan working inside a glove bag

मार्च २५, २०२०: वैज्ञानिक प्रतिध्वनि

अन्तरिक्षमा लामो समयसम्‍म रहँदा रक्तकोषिकाहरु मोटो र कडा हुने हुन्छ।

astronaut jessica meir using ultrasound equipment

साथै शरीरमा रक्त सञ्‍चार प्रक्रियामा केही कठिनाइ नहोस भनेर मेइयरले स्पेसफ्लाइटका प्रभावहरू राम्रोसँग बुझ्नको लागि आफ्नो रक्तकोषिकाहरूलाई निगरानीको लागि अल्ट्रासाउन्ड प्रयोग समेत गरिन् र यसले सफलता पनि दिलायो उनलाई।

अप्रिल ३, २०२०: अनुसन्धानको पुन: पुनरावलोकन गरिँदै, पृथ्वीमा फर्किँइदै

र अन्तिम अनुसन्धानका दिन अर्थात अप्रिल ३ तारिख २०२०मा मेइयरले एक स्पेसएक्स ड्र्यागन रीसपली जहाजमा लोड गर्नुअघि विश्लेषणको लागि पृथ्वीमा फर्कनको लागि स्पेस स्टेशन साइन्स फ्रिजरमा जमेको अनुसन्धान नमूनाहरू भेला गर्छिन्।

astronaut jessica meir working with cold stowage inside the space station

यद्यपि मोर्गन र मेइयरको अनुसन्धानको कक्ष परिक्रमा प्रयोगशालामा अप्रिल १७ सम्‍ममा पृथ्वीमा फर्किएपछि मात्रै समाप्त हुन्छ, वैज्ञानिक अनुसन्धानमा उनीहरूको सहभागिता जारी रहन्छ किनकी वैज्ञानिकहरूले उनीहरूको शरीरको बृद्धिलाई महिनौं वा वर्षौंसम्म गुरुत्वाकर्षणमा फर्काउँछन् उनीहरूको अवतरण पछि।

अन्तरिक्ष स्टेशनमा रहँदाको वैज्ञानिक पनि पृथ्वीमा पनि जारी रहनेछ। किनकी पृथ्वीमा मानवलाई फाइदा पुर्‍याउने खोज र नयाँ सौर्य प्रणालीको अन्वेषण जारी रहेको यो नयाँ अनुसन्धानहरूले मानव जगतमा नयाँ अध्‍यायको लागि मार्ग प्रशसस्त गरिदिनेछ।