किसानको गुनासोः व्यापारीको मनोमानीले धानको उचित मूल्य पाइएन

फाइल फोटो।

देउखुरी – दाङमा किसानले सरकारीस्तरबाट तोकिएको धानको समर्थन मूल्य पाउन सकेका छैनन्। किसानको धान बिक्री गर्ने समयमा पनि सरकारीस्तरबाट निर्धारण गरिएको समर्थन मूल्यमा बिक्री हुनसकेको छैन। जिल्लामा किसान तथा व्यापारीको सहमतिमा मूल्य निर्धारण गरेर आफूखुसी धान खरिद बिक्री भइरहेको छ।

घोराही उपमहानगरपालिका–६ का बिमल चौधरीले दुई बिघा जमिनमा धान खेती गरेका छन्। उनको आम्दानीको स्रोत भनेकै खेतीपाती हो। गत वर्ष मोटा धान प्रतिक्विन्टल रु दुई हजार दुई सयमा बिक्री गरेका थिए। यसपालि पनि सोही मूल्यमा २० क्विन्टल धान बिक्री गरेको उनले बताए। घरमा राख्दा भण्डारण गर्ने ठाउँ नहुँदा व्यापारीले तोकेको मूल्यमा धान बेच्न बाध्य भएको चौधरीले बताए।

‘महँगोमा मल, बीउ किन्नुपर्छ तर धानको समर्थन मूल्य नपाउँदा लागानी खेर गए जस्तो हुन्छ,’ उनले भने।

यस्तै लमही नगरपालिका–५ का सुरज चौधरीले मझौला धान प्रतिक्विन्टल रु दुई हजार एक सयमा स्थानीय व्यापारीलाई बेचेको बताए। समयमा प्रशस्त पानी नपरेको र समयमै मल उपलब्ध नभएका कारण यस वर्ष धान उत्पादन राम्रो नभए पनि बिक्री गर्दा मूल्य नै पाउन नसकेको उनले बताए। उत्पादनअनुसारको मूल्य नपाउँदा लगानी त्यसैखेर गएको गुनासो गरे।

लमही नगरपालिका–५ स्थित कक्षपति राइस मिलले यस वर्ष मोटा धान प्रति क्विन्टल रु दुई हजार एक सय र मसिनो धान प्रतिक्विन्टल रु दुई हजार पाँच सयमा खरिद गरेको मिलका व्यवस्थापक मदन अधिकारीले बताए। मिलले धान खरिद गरेर चामल बनाई बिक्री गर्ने भएकाले सरकारले निर्धारण गरेको मूल्य दिन नसकेको उनले बताए।

गत कात्तिक १६ गते मन्त्रिपरिषद्को बैठकले आर्थिक वर्ष २०७९/८० का लागि धानको समर्थन मूल्य तोकेको थियो। मोटा धानको मूल्य प्रति क्विन्टल रु दुई हजार नौ सय ६७ तोकेको हो। यो मूल्य गत वर्षको तुलनामा रु दुई सय १५ बढी हो।

त्यस्तै मध्यम धानको मूल्य प्रति क्विन्टल रु तीन हजार एक सय २८ तोकेको छ। यो मूल्य गत वर्षको तुलनामा रु दुई सय २६ भन्दा बढी हो। सरकारले किसानको सहुलियतका लागि धान स्याहार्ने बेलामा धानको समर्थन मूल्य तोकेको थियो। तर दाङका किसानले सरकारले तोकेको समर्थन मूल्य नपाएको गुनासो गरेका छन्।

व्यापारीको मनोमानीका कारण आफूलाई समस्या परेको किसानको गुनासो छ। सङ्घीय सरकारले तोकेको मूल्य नै जिल्लामा अनुमोदन हुने भए पनि हालसम्म निर्णय हुन सकेको छैन। धानको मूल्य निर्धारण नहुँदा किसानले सरकारले तोकेको धानको मूल्य पाउन सकेका छैनन्।

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड तुलसीपुरले विगतका वर्षदेखि नै धान खरिद गर्न सकेको छैन। भौतिक पूर्वाधारको अभाव र जनशक्तिको कमीका कारण धान खरिद गर्न नसकेको तुलसीपुर शाखाका प्रमुख तिलक सुनारले बताए। पाँच हजार क्विन्टल धान राख्न मिल्ने दुई मात्र गोदाम छन्। त्यसमा चामल मौज्दात छ। पूर्वाधार नभएका कारण धान खरिद गर्न समस्या परेको उनले बताए।

कृषि ज्ञान केन्द्र दाङको तथ्याङ्कअनुसार ३८ हजार चार सय ९७ हेक्टर क्षेत्रफलमा धानखेती गरिएकामा एक लाख ७९ हजार मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ। कृषि ज्ञान केन्द्रका कृषि अर्थविज्ञ उमेशचन्द्र श्रेष्ठले गत वर्षभन्दा यस वर्ष धानखेती गरिएको क्षेत्रफल सात सय ८७ हेक्टर बढी रहेको छ। रासस

मंसिर १०, २०७९ मा प्रकाशित
प्रतिक्रिया दिनुहोस्