author avatar

आमोदवर्धन कौण्डिन्न्यायन

आमोदवर्धन कौण्डिन्न्यायनका सबै समाचारहरू

पाणिनीय व्याकरण र कौण्डिन्न्यायन शिक्षा

विषयप्रवेश वेदका छ ओटा अङ्ग छन्— १.शिक्षा, २.कल्प, ३.व्याकरण, ४.निरुक्त, ५.छन्द र ६.ज्योतिष । वेदको स्वरूप, अर्थ, प्रयोग र रहस्य बुझाउन ऋषि–मुनिहरूले वेदाङ्गहरूको अर्थात् वेदका अङ्गहरूको रचना गर्नुभएको हो ।…

भानुभक्तको वधूशिक्षा र गृहविज्ञान

नेपाली भाषाका आदिकवि भानुभक्त आचार्य वि.सं.१८७१—१९२५)का विषयमा छविलाल नेपाल पाल्पाली १९०५—१९७९), मोतीराम भट्ट १९२३—१९५३) इत्यादिदेखि आजसम्मका धेरै लेखक–समीक्षकहरूले कलम चलाएका छन्। नेपाली साहित्यमा भानुभक्तको जीवनचरित्रको सोधखोज गर्न र उनका कृतिहरूको…

नेपाली भाषा लेखाइमा सुधार आवश्यक

बोलचालको प्राकृतिक भाषा नेपाली भाषाको इतिहास लगभग हजार वर्षजतिको छ। संस्कृतबाट प्राकृत हुँदै नेपाली भाषाको विकास भएको हो। भाषा अभिव्यक्तिको सबैभन्दा प्रभावकारी र सरल माध्यम हो। भाव सम्प्रेषणका निम्ति वाणीको…

सत्यकाम जाबालको आख्यायिका र यसको वास्तविकता

विभिन्न वैदिक तथा पौराणिक ग्रन्थहरूमा आख्यायिका वा कथाका माध्यमले पनि धर्मको वा ज्ञानको उपदेश दिइएको देखिन्छ। शास्त्रीय ग्रन्थहरूमा ती आख्यायिका दिनुको उद्देश्य सरल रूपले अध्येताले धर्मको रहस्य बुझून् भन्ने हो।…

वैदिक यज्ञ र बलि तथा हिंसा र अहिंसाको विवेचना

विषय प्रवेश वैदिक पशुयज्ञका र पशुबलिका विषयमा आस्तिक र नास्तिक दुवैथरी मान्छेले बोल्ने–लेख्ने गरेको देखिन्छ। बलि शब्दका विभिन्न अर्थ भए पनि सामान्यतया बलि भन्नाले देवतालाई समर्पण गर्न विधिपूर्वक मारण गरिएको…

सोह्रश्राद्ध के हो र कसरी गर्ने ?

श्राद्ध वैदिक–सनातन–वर्णाश्रम–धर्ममा श्राद्धको विशिष्ट स्थान रहेको कुरा वैदिक वाङ्मयको अध्ययनबाट स्पष्ट हुन्छ। दिवङ्गत आफ्ना सम्बन्धीलाई पितृलाई) लक्ष्य गरेर विधिपूर्वक अन्नको त्याग गर्नु पिण्डदान गर्नु) लाई श्राद्ध भन्दछन्।श्राद्धमा शुद्ध ब्राह्मणलाई भोजन…

क्षत्रियधर्म र राष्ट्ररक्षा

विषय प्रवेश वैदिक–सनातन–वर्णाश्रम–धर्ममा व्यक्ति, कुटुम्ब, कुल, वर्ण, जाति, आश्रम र विभिन्न पेसाका व्यक्तिहरूको पनि धर्म र कर्तव्य बताइएको छ। वैदिक राष्ट्रको र समाजको सर्वाङ्गीण समृद्धिका निम्ति सुव्यवस्था गर्न शास्त्रमा यस्ता…

मनुस्मृति र यसका उपदेशहरू

विषयप्रवेश वैदिक शास्त्रका र धर्मका विविध विषयमा यथार्थ कुरा जनसमक्ष राख्नका निम्ति यस शृङ्खलामा लेखहरू नियमित रूपमा प्रस्तुत गरिँदै आइएको छ । वैदिक धर्मशास्त्रका ग्रन्थहरूमध्ये विशेष रूपमा चर्चित र धेरै…

वैदिक धर्ममा पुरुषार्थ र भाग्य

वैदिक परम्पराअनुसार मानवजीवनका चार पुरुषार्थ— धर्म, अर्थ काम र मोक्ष हुन्। तथापि यहाँ पुरुषार्थ भनेर कर्म, उद्यम र परिश्रमलाई बुझाउन खोजिएको हो। यसभन्दा अघिल्लो लेखमा वैदिक धर्ममा श्रमको महत्त्व के–कस्तो…

वैदिक धर्ममा श्रमको महत्त्व

मानवजीवनमा कर्मको वा श्रमको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण स्थान रहेको पाइन्छ। जन्मेपछि मानिसले कुनै–न–कुनै काम गरेर नै जीवन बिताउनुपर्ने हुन्छ। तथापि भाग्यले साथ नदिएमा कर्म गरेर पनि जीवनमा सफलता प्राप्त गर्न सकिँदैन…

वैदिक न्यायसम्पादन–प्रक्रिया

वैदिक वाङ्मयमा रहेका न्यायिक विषयहरूको चर्चा गर्ने प्रसङ्गमा यसभन्दा अघिल्लो लेखमा वैदिक विधिको स्वरूपका विषयमा विवेचना गरिएको थियो। यस लेखमा न्यायसम्पादनका विषयमा केही स्पष्ट पार्न खोजिएको छ। धर्म र न्याय…

वैदिक विधिको स्वरूप र विशेषता

वैदिक वाङ्मयमा विद्याका सबैजसो विधा पाइन्छन्। वैदिक धर्म सर्वाङ्गीण जीवनपद्धतिसमेत भएकाले यस धर्ममा व्यक्ति, समाज र राष्ट्रका निम्ति आवश्यक पर्ने सबैजसो विषय उपलब्ध छन्। राष्ट्रसञ्चालनका निम्ति आवश्यक पर्ने विधि अर्थात्…

वैदिक हिन्दु संस्कारहरू

संस्कारहरूको महत्त्व जन्मभन्दा अघिदेखि मृत्युपर्यन्त विभिन्न समयमा मनुष्यलाई परिष्कृत पार्न गरिने विशेष कर्महरूलाई वैदिक धर्ममा संस्कार भन्दछन् । संस्कारले प्राकृतिक रूपमा रहने विभिन्न दोषहरूलाई हटाई मनुष्यलाई परिष्कृत वा सुसंस्कृत पारी…

नेपालीमा संस्कृत शब्दहरूको उच्चारण र लेखन

संस्कृतका विशेषता हजारौँ वर्षका मानव सभ्यताका विकासका उपलब्धिहरू संस्कृत भाषामा निबद्ध भएर सुरक्षित रहेका छन् । धार्मिक, दार्शनिक, तार्किक, सांस्कृतिक, सामाजिक, कौटुम्बिक, राजनीतिक, वैज्ञानिक, प्राविधिक, भाषिक इत्यादि अगणित उपलब्धिहरूको निधिका…

विवाह र कन्यादानको महत्त्व

विषयप्रवेश स्वतन्त्र राष्ट्रमा आफ्ना परम्परागत विषयहरूमा जनताले गौरवबोध गर्ने वातावरण बनाइनुपर्छ । तर शिक्षाका नाममा हाम्रा परम्परागत विषयमा आजभोलि धेरै गलत विचार प्रवाहित गरिँदै छन् । पुराना कुरा नराम्रा थिए…

आयुर्वेदका केही अमृत उपदेशहरू

विश्वमा प्रचलित उपचारपद्धतिमध्ये सबैभन्दा पुरानो उपचारपद्धति आयुर्वेद हो। आजभोलि यो उपचारपद्धति विश्वभरि नै लोकप्रिय हुँदै गएको देखिन्छ। आयुर्वेदले व्याख्या गरेको कुनै पनि सिद्धान्तलाई अहिलेसम्म आधुनिक विज्ञानका परीक्षणले गलत सावित गरेको…