author avatar

जगदीश वाग्ले

जगदीश वाग्लेका सबै समाचारहरू

बहस गरिएभन्दा धेरै फराकिलो र गहिरो छ एमसीसी

प्रजातन्त्रोत्तर कालको नेपाल आफ्ना एजेन्डाभन्दा विदेशीका एजेन्डाले मच्चिने, हल्लिने गरेको छ। चाहे त्यो भारतीय पक्षसँग गरिएको महाकाली, पञ्चेश्वर परियोजनासम्बन्धी सन्धि–सम्झौता होस् वा अमेरिकाको एनरोन इनर्जी कम्पनी (टाट पल्टेको) सम्मिलित हुन…

सन्निकट विपत्ति, मानव अस्तित्व र नियत

सुख्खापनका कारण प्राचीन माया सभ्यता विनाश हुँदै गर्दा अनिकाल टार्न मेसो अमेरिकनहरूले सीनो र लाशसमेत खान वाद्य भएको साश्वत इतिहास छ। पृथ्वीको जलवायुमा देखिएको पछिल्लो असन्तुलनलाई तत्काल सम्बोधन गर्न नसकिए…

बेलायतको गोरखा कप, प्रवासमा नेपालीपन र मन

अल्डरसटस्थित क्विन्स एभिन्यूमा बेलायतभरी छरिएर रहेका हजारौं नेपालीहरू विगत झैं यस वर्ष पनि एउटै थलोमा भेला भए।‘गोरखा कप’को रमझममा सहभागी हुन आफ्नो भाषा, भेषभूषा, पहिरन र हाउभाउमा सजिएर विशिष्ट पनमा…

स्थायी अस्थीरताले घेरिएको विश्वको धनी मुलुक

नेपाल विश्वकै धनी मुलुक हो भनेर मान्नु पर्ने प्रशस्त आधार छन्। प्रतिव्यक्तिको भागमा पर्न जाने उपलब्ध प्राकृतिक स्रोतको हिस्सालाई आधार मान्दा निश्चित रूपमा नेपाल विश्वको धनी मुलुक हुन सक्छ। प्रकृतिले…

बालुवामा गरिएको राज्य निर्देशित अपराध

कोरोना भ्याक्सिनको उत्पादनसँग बालुवा पनि जोडिएको बिषयले प्राकृतिक स्रोतको महत्व पुनः प्रमाणित भएको छ। मानव सभ्यता, जीवन र विश्व अर्थतन्त्रकालागि बालुवा-गिट्टी शक्तिशाली श्रोत भएर पनि असाध्यै उपेक्षामा पारिएको बहुमूल्य वस्तु…

भूमण्डलीकरण, कोरोना कूटनीति र आन्तरिक राजनीति

विश्व नै एक भएर कोरोनालाई निस्तेज गर्नुपर्ने बेलामा नेपाल भने दलीय गुटको झगडाले आफै कमजोर भएको छ। यस्तो समयमा पनि सरकारलाई फाले लगाएर चल्नै नदिने दुस्प्रयासमा सत्ताधारी दलको एउटा समूह…

नव-उदारवादमा सरकारको अपव्याख्या र कोरोना महामारीको सन्देश

चालीसौँ अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनद्वारा ‘सरकार समस्याको समाधान होइन, बरू समस्या हो’ भन्दै सन् १९८१ मा नव-उदारवादी शासन-सम्रचना सुरु गरिएको थियो। उनले सरकारभन्दा निजी क्षेत्र धेरै दक्ष हुने देखेका थिए।…

खाद्य प्रणालीसँग जोडिन हौसिएको कौशी खेती

खाद्य सुरक्षा, वातावरण र स्वास्थ्यका चुलिँदो समस्याले मानिसलाई कौशी खेतीले अलमल्याउन थालेको छ। आवास प्रयोजनकालागि मात्रै निर्मित घरका छत र कौशी (बार्दली)लाई खेतीकै विकल्पमा परिणत गर्नु उपयुक्त हो कि होइन…

राज्यले हुर्काएको जङ्क फुड र जेलिएको समाज

सरकारले ‘जङ्क फुड’लाई सार्वजनिक विद्यालयका कक्षा पाँचसम्मका बालबालिकाको पहुँचबाट टाढा गराउने उद्देश्यसाथ निर्देशिका जारी गरेको छ। नेपालमात्र नभएर विश्वमै जङ्क फुडले ‘बजार अर्थतन्त्र’ प्रवर्धन गरेका राज्यहरू नै अहिले प्रतिबन्ध लगाउने…

विश्व व्यवस्थाको संरचना र नेपालको अस्थीरता

नेपालमा नागरिकतन्त्रले पाएको सकस देखेर धेरैको मन कुँडिएको छ। तर्कहरू मडारिएर आफ्नै मन पक्ष विपक्षमा बाँडिएका छन्। समाज पनि तर्कसँगै विभाजित भएको छ। मुलुकमा अस्थिरताले जरा गाडेको छ। आन्दोलनले व्यवस्था…

बस्ती स्थानान्तरणः मोजाम्बिक र नर्मदाले स्थापित गरेको मान्यता

पूर्वाधार विस्तारसँगै निम्त्याइएका बाढिपहिरो, जनधनको क्षति, राजनीतिक दोषारोपण र खिचातानीको समस्या टाल्नबस्ती पुनर्स्थापनाका ‘पपुलिष्ट’ बिचारहरू एकाएक सतहमा आउँछन्। खासगरी सिन्धुपाल्चोकको गाउँ लिदी नै सखाप हुनेगरी गत असार साउनमा गएको पहिरोपछि…

अस्थीरताको छायाँमा सम्वृद्धिको आकांक्षा

नेपाली जनताले चाहेको विकास, सम्वृद्धि नै हो तर उनीहरू प्रजातन्र र स्वतन्रताको नाममा ठगिने क्रम निरन्तर छ। अस्थिरतालाई नै स्थिर बनाउँदै लगेको नेपाली राजनीतिले अब सम्वृद्धिको आकांक्षा पूरा गर्ला भनेर…

‘डोजरे विकास’ले बढाएको खाद्य असुरक्षा

माटोदेखि विज्ञानसम्मको अन्तर सम्बन्धको पहिचान गर्ने र त्यस्ता सम्बन्धलाई नीतिगत व्यवहार मार्फत सीमित प्राकृतिक श्रोतबाट असीमित खाद्य आकांक्षा पुरा गराउने दायित्व नीति निर्माताहरूमा आएको छ। आफ्नो भौगोलिक सीमानाभित्र कति खाद्य…

कोरोनापछि पुनरुत्थानको खाका

कोभिड-१९ (कोरोना) पछि भोग्नुपर्ने महामारीका रुपमा अनिकाल नजिकिँदै गएको छ। कोरोनाले खाद्य प्रणालीलाई पनि नराम्रोसँग भत्काएको छ। यसैबीच जीवनका लागि खाना र स्वास्थ्य नै पहिलो आवश्यकता हो र त्यो आवश्यकता…

बेलायत सरकारको जनतालाई साथ, नेपाल सरकारको जनतालाई घात

संकटको बेलामा जनताले सरकारको साथ खोज्नु स्वभाविक हो; त्यसैले त कर र मत दान गरेर ‘आफ्नो सरकार’ गठन गरिएको हुन्छ। प्रजातन्त्रमा ‘वेष्टमिनिष्टेरियल’ पध्दतिको जननी भनेर चिनिने बेलायत र त्यसको अनुयायी…

प्रजातन्त्रमा र सामाजिक निर्णयको विसंगति

अक्सफोर्ड विश्वविध्यालयको शेल्डोनियन थिएटर हलमा विद्वान अमर्त्य सेन ‘प्रजातन्त्र र सामाजिक निर्णय’ (Democracy and Social Decision) को विषयमा लेक्चर दिँदै थिए। लेक्चरको सुरुमा सेनले भने- अहिले प्रचलित प्रजातन्त्र र सामाजिक…