- अमेरिका र इरानबिचको शान्ति सम्झौतामा डिजिटल हस्ताक्षर भएको छ, जसलाई उपराष्ट्रपति भान्सले ‘डेढ पृष्ठ लामो’ र सामान्य दस्तावेज भने।
- यो सम्झौताले युद्धविरामलाई थप ६० दिन विस्तार गर्दै, इरानलाई आफ्ना जिम्मेवारी पूरा गर्दा फाइदा हुने रूपरेखा तयार गरेको छ।
- इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहुले सम्झौताप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै इरानलाई आणविक हतियार बनाउन नदिने दृढता व्यक्त गरेका छन्।
अमेरिका र इरानबिचको शान्ति सम्झौतामा डिजिटल हस्ताक्षर भएको छ। यो सँगै राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्यका लागि भएको प्रारम्भिक सम्झौता शुक्रबारअघि नै सार्वजनिक गर्न सक्ने अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले बताएका छन्। यसअघि राष्ट्रपति ट्रम्पले सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसकेको बताएका थिए।
उपराष्ट्रपति भान्सले अमेरिका र इरानबिच भएको यस ‘सहमतिपत्र’ लाई करिब ‘डेढ पृष्ठ लामो’ र धेरै सामान्य दस्तावेजका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यद्यपि, उच्च अमेरिकी अधिकारीहरूले सम्झौताका केही विवरणहरू बाहिर ल्याउँदै आगामी शुक्रबार जेनेभामा औपचारिक हस्ताक्षर भएकै दिन रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ व्यापारका लागि पुनः खुला गरिने जानकारी दिएका छन्।
यो घटनाक्रम यस्तो समयमा विकसित भएको हो, जब राष्ट्रपति ट्रम्प फ्रान्समा आयोजित जी-७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी भइरहेका छन्। उक्त सम्मेलनमा मंगलबार इरान मामिलामा केन्द्रित एक विशेष सत्र आयोजना गरिँदै छ, जसमा इजिप्ट, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) का नेताहरूको समेत उपस्थिति रहने छन्।
इलेक्ट्रोनिक हस्ताक्षर र प्राविधिक वार्ता
सोमबार फ्रान्सेली राष्ट्रपति एम्मानुएल म्याक्रोँसँगको कुराकानीका क्रममा ट्रम्पले प्रारम्भिक सम्झौतालाई संकेत गर्दै भने भने ‘म यो भन्न पाउँदा निकै खुसी छु कि सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसकेको छ, सबै प्रक्रिया पूरा भएको छ।’ अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार उक्त सम्झौतामा राष्ट्रपति ट्रम्प, उपराष्ट्रपति भान्स र इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बगेर घालिबाफले इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट हस्ताक्षर गरेका हुन्।
इरानको आणविक कार्यक्रमबारे प्राविधिक वार्ता यसै साता सुरु हुने अधिकारीहरूले बताएका छन्। तर, इरानमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा वा रोक्का गरिएका सम्पत्तिहरू फुकुवा गर्ने विषय इरानले सम्झौताअन्तर्गतका आफ्ना प्रतिबद्धताहरू कसरी पूरा गर्छ भन्ने कुरामा निर्भर रहने छ।
सम्झौताका मुख्य सर्तहरू र ६० दिने युद्धविराम
फक्स न्युजसँग कुरा गर्दै उपराष्ट्रपति भान्सले शुक्रबारको औपचारिक समारोहपछि मात्र विवरणहरू सार्वजनिक गर्ने पूर्वयोजना भए पनि राष्ट्रपति ट्रम्पले त्यसअघि नै सम्झौता सार्वजनिक गर्न सक्ने बताए। सीएनएनका पत्रकार जेक ट्यापरसँग कुरा गर्दै भान्सले धेरै विवरणहरू भविष्यको वार्तामा तय हुन बाँकी रहेको स्पष्ट पारे।
‘धेरै मुद्दाहरू हामीले प्राविधिक वार्ताको चरणमा सुल्झाउनुपर्ने छ।’ भान्सले भने, ‘तर यो सहमतिपत्रले एउटा यस्तो रूपरेखा तयार गरेको छ, जहाँ इरानले आफ्ना जिम्मेवारीहरू पूरा गरेबापत सम्झौताका फाइदाहरू प्राप्त गर्नेछ।’
भान्सका अनुसार दस्तावेजको पहिलो बुँदामै इरानले ‘क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता’ प्रति प्रतिबद्धता जनाउने उल्लेख छ, जसमा आतंकवादी संगठनहरूलाई आर्थिक सहयोग रोक्ने विषय समेत सामेल छ। उनले थपे, ‘सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, आणविक हतियार निर्माण नगर्ने इरानको प्रतिबद्धतालाई प्रमाणित गर्न सकिने छ।’
यो सम्झौताले तत्कालका लागि युद्धविरामलाई थप ६० दिन विस्तार गर्ने छ, जस अवधिमा दुवै पक्षले अन्तिम सम्झौताका विस्तृत विवरणहरूमाथि छलफल गर्ने छन्। आइतबार यस ऐतिहासिक सफलताको घोषणा गर्दै मध्यस्थकर्ताको भूमिका निभाएका पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले सम्झौतामा ‘लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य कारबाहीको तत्काल र स्थायी अन्त्य’ समावेश रहेको बताएका थिए।
इजरायलको असन्तुष्टि र नेतान्याहुको राजनीतिक संकट
अमेरिकी अधिकारीहरूले लेबनान युद्धविरामको रूपरेखाभित्र परे पनि लेबनानी भूभागबाट इजरायली सेना फिर्ता हुनु यस सम्झौताको सर्त नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। इजरायललाई आफ्नो आत्मरक्षाको अधिकार कायम रहने उनीहरूको भनाइ छ।
सोमबार साँझ एक पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले लेबनान, सिरिया र गाजामा इजरायली सेना ‘आवश्यक परेसम्म’ सुरक्षा क्षेत्रहरूमा रहने र आक्रमणहरूविरुद्ध कदम चाल्न स्वतन्त्र रहने दाबी गरे। उनले सम्झौता भए पनि वा नभए पनि इरानलाई आणविक हतियार बनाउन नदिने दृढता व्यक्त गरे।
नेतान्याहुको यो बयान लेबनानी सञ्चारमाध्यमले दक्षिणी क्षेत्रमा इजरायली हवाई आक्रमणमा एक कार ध्वस्त भएको र मानिसहरू मारिएको खबर सार्वजनिक गरेलगत्तै आएको हो। शान्ति सम्झौता घोषणा भएपछिको यो पहिलो आक्रमण थियो, जसको जवाफमा हिजबुल्लाहले पनि इजरायली सेनामाथि मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। यो घटनाक्रमले नेतान्याहुका लागि ठुलो राजनीतिक संकट निम्त्याउने देखिन्छ।
इरानमा ‘जीत’ को उत्सव, तर संशय कायमै
यता, राष्ट्रपति ट्रम्पले आइतबार नै इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी तत्काल हटाउन आदेश दिएका थिए। सोमबार सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै उनले भने, ‘जहाजहरू चल्न थालेका छन्, धेरैजसो तेल बोकेका जहाजहरू हर्मुजबाट बाहिरिँदै छन्।’
इरानका उपपरराष्ट्र मन्त्री काजेम गरबाबादीले इरानी राज्य-नियन्त्रित टेलिभिजनमार्फत सैन्य कारबाही अन्त्य भएको पुष्टि गरे। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले यस सम्झौतालाई ‘इरानको विजय’ का रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्। गरबाबादीका अनुसार कतारी मध्यस्थकर्ताहरूले यो प्रारम्भिक सहमति जुटाउन तेहरानमा ‘करिब १४ देखि १५ घण्टा लामो वार्ता’ गरेका थिए।
भर्खरै
लोकप्रिय
